ALMANYA’DA MAVİ KART, GÖÇ YASASI VE AYRIMCILIK

ALMANYA’DA AYRIMCILIK VAR MI? MAVİ KART NEDİR? YENİ GÖÇ YASASI KİMLERİ KAPSIYOR ?HANGİ İŞ ALANLARI ÖNCELİKLİ? İŞTE DETAYLAR

Bu hafta ikinci bölümde yurtdışında yaşayan Türklerin en yoğun adresi Almanya’yı işledik.

2018 yılı ortalamalarına baktığımızda, Almanya’da işsizlik oranı  yüzde 5,5 iken, yabancı işsizliği yüzde 14,8seviyesinde

Almanya’da yaşayan Türklerdeki işsizlik oranı ise yüzde 18,1. 

Sanayi ülkeleri arasında ABD’den sonra Dünyanın ikinci büyük göçmen ülkesi olan Almanya’da, göçmen işsizliğinin bu derece yüksek olması ise tartışma konusu.

Berlin Nüfus ve Kalkınma Enstitüsü’nün “Yeni Potansiyeller” adlı araştırmasında, göçmenlerin Alman nüfusun yüzde 20’sini oluşturduğu ve geleceği belirleyecek olan çocukların üçte birinin de göçmen ailelerde yetiştiği saptanmıştır.

Ayrıca  Bertelsmann Vakfının 2016 yılında açıkladığı rapora göre ise göçmen kökenli işverenlede, Almanya için istihdam motoru konumundadır.

Bu çerçevede Türk işveren istatistiklerine baktığımızda; şu bilgilere ulaşıyoruz.

Almanya’da Bağımsız Çalışan Türklerle İlgili Bilgiler          

2017 yılı itibarıyla, Almanya’da 70.000’ün üzerinde Türk kökenli işverenin bulunduğu tahmin edilmektedir.

Türk işletmelerinin faaliyet gösterdikleri alanlar sektörler itibarıyla tahmini olarak aşağıda belirtilmiştir. 

Sektör

Sayı

Oran

Parakende ticaret

23.170

% 33,1

Hizmet

17.850

% 25,5

Gastronomi

16.450

% 23,5

El sanatları

6.370

% 9,1

Toptan ticaret

3.220

% 4,6

İmalat sanayi

1.820

% 2,6

İnşaat

1.120

% 1,6

Yine tahmini olarak Türk işletmelerinde yaklaşık 400.000’e yakın kişi istihdam edilmektedir. Toplam yatırımın 8 milyar Avro, yıllık cironun ise 40 milyar Avro olduğu tahmin edilen işletmelerin büyük bölümünü küçük aile işletmeleri teşkil etmektedir. 

Hızla nüfusu yaşlanan Almanya’da, yabancı çalışan ve iş insanına ihtiyaç artarken, büyüme ivmesinin korunabilmesi için daha da fazla sayıda yeni işgücüne ihtiyaç var. Almanya bu işgücünü yaratabilmek için yeni yasal düzenlemelere hızla gidiyor. Ancak göçmen işsizliği rakamlarına bakıldığında görülen dengesizlik ve artan yabancı ayrımcılığı nedenleriyle, Almanya maalesef modern bir göç ülkesine dönüşememekte.

 

ALMANYA’DA İŞ HAYATINDA YAŞANAN YABANCI AYRIMCILIĞI

Almanya’da göçmenlere karşı takınılan olumsuz tutum, bu insanların içinde yaşadıkları topluma karşı güvensizlik duygusu geliştirmelerine neden olmaktadır. Bu tip davranışların önüne geçilmemesi halinde artan yabancı düşmanlığı, gettoların oluşmasını hızlandırmaktadır. 

20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren insanların kendi isteği yada zorunlu olarak başka ülkelere göç etmesiyle  ‘yerliler ve yeni gelenler’ arasında çeşitli konularda rekabet, sosyal hakların kullanımı veya  kültürel farklılıklar nedeniyle ayrımcılık ortaya çıkmıştır. Bu ortamda büyüyen göçmen çocuklarda oluşan, ‘ne yaparsak yapalım ikinci sınıf insanız’ psikolojisi  yasadışı davranışlar sergileme eğilimini arttırmaktadır.

2013 yılında Alman Uyum ve Göç Vakfı’nın (SVR für Integration und Migration) yaptığı araştırmaya göre, Almanya’da meslek eğitimine başvuran Türk asıllı öğrenciler isimlerinden dolayı ayrımcılığa uğramaktadır. Araştırma, meslek eğitimi için başvuruda bulunan benzer niteliklere sahip iki adaydan Türk asıllı olanın ismi nedeniyle ayrımcılığa uğradığını ortaya koymaktadır.

Araştırmanın Berlin’de kamuoyuna açıklanan sonuçlarına göre, Türk öğrencilerin Alman öğrencilere göre bir meslek eğitim yeri bulabilmek için çok daha fazla sayıda başvuru yapması gerekmektedir. Araştırmada, her ikisi de Alman vatandaşı öğrencilerin yaklaşık 1.800 şirkete yaptığı başvurular değerlendirilmiştir. Otomobil tamirciliği ve satış elemanlığı başvurusunda bulunan her iki öğrencinin de ortalamanın üzerinde niteliklere sahip olduğu, aralarındaki belirgin tek farkın ise isimleri olduğu ifade edilmiştir. Araştırmacılara göre, ayrımcılık başvuru sürecinin henüz ilk safhasında başlamaktadır.

Yine Alman Sendikalar Birliği’nin (DGB) hazırladığı 2015 Meslek Eğitim Raporu’nda yer alan verilere göre mesleki eğitim sürecinde olan göçmen gençlerin dörtte biri en az bir kez dışlanma yaşamıştır. 

Dışlanma meslek seçiminde de kendini göstermiştir. Toplumda değerli meslekler olarak nitelendirilen mesleklerde öğrenim gören göçmen gençlerin oranının Alman gençlere kıyasla daha az olduğu ortaya konmuştur.

Yapılan araştırmalarda, başörtülü kadın adayların yetenek ve uygunluk açısından aranılan aynı niteliklere sahip olan başörtüsüz kadınlara kıyasla iş görüşmesine davet edilme ihtimali yüzde 25’i geçmemektedir. Araştırma için Alman şirketlerine 1.500 dolayında hayali iş başvurusu gönderilmiştir. Aranılan niteliklere sahip üç başvuru sahibinden birinin adı ‘Sandra Bauer‘, ikincisininki ‘Meryem Öztürk’ olarak seçilmiştir. Üçüncü başvuru sahibinin formunda başörtülü bir vesikalık resmi de eklenmiştir. İş başvurularına gelen yanıtları değerlendiren Enstitü ‘yabancı isimli ve başörtülü iş arayanlara bilerek ya da bilmeyerek ayrımcılık yapıldığı’ sonucuna varmıştır. ‘Meryem Öztürk’ün aldığı olumlu yanıtlar yüzde 13,3’te kalmıştır. Başörtülü resimle iş başvurusu yapan hayali kadını ise müracaat ettiği her 25 şirketten sadece biri iş görüşmesine çağırmıştır (yüzde 4). 

 

GÜNÜMÜZDE ÇALŞIMAK İÇİN ALMANYA’YA NASIL GİDİLİR?

Çalışmak için Almanya’ya gidebilmek sadece 2012 yılı Ağustos ayında yürürlüğe giren ve bir AB uygulaması olan ‘Avrupa Birliği Mavi Kartı’ ile mümkündür.

 

AVRUPA BİRLİĞİ MAVİ KARTI UYGULAMASI NEDİR?

AB Mavi Kartı uygulaması, Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Alanı’na (AEA) dâhil ülkelerin vatandaşlarının dışındaki ülkelerin vatandaşı olup, Avrupa Birliği ülkelerinde çalışmak isteyen nitelikli işgücü için öngörülen bir çalışma ve oturma izni çeşididir. Mavi kart, kapsamlı sosyo-ekonomik haklar sunar ve Avrupa’da daimi ikametin elde edilmesini sağlar.

Mavi Kart uygulaması hangi ülkelerde geçerlidir?

Mavi Kart Programı, esasen bir AB uygulaması olup, Birleşik Krallık, Danimarka ve İrlanda dışındaki AB’ne üye devletler tarafından uygulanmaktadır. AB ülkelerini, Birlik dışındaki üçüncü ülkelerin yüksek eğitimli kişilerine daha cazip kılmak için tasarlanmıştır. 

Mavi Kart uygulamasına neden gerek duyuldu?

Uzmanlar, gerekli önlemlerin alınmaması durumunda Almanya’da halen 45 milyon olan çalışan sayısının 2050 yılına kadar 29 milyona düşeceğini ifade ediyor. Aynı hesaplamalara göre, istihdam piyasasının yanı sıra, emeklilik, sağlık, bakım sigortalarının finanse edilebilmesi için her yıl yaklaşık 330 bin insanın Almanya’ya göç etmesi gerekiyor.

Bu nedenle, Almanya Federal Cumhuriyeti, AB dışındaki ülkelerden gelecek nitelikli iş gücünün ülkeye yerleşmesine büyük önem vermektedir. 

Mavi Kart için başvuru şartları nelerdir?

– İlgilinin AB üyesi olmayan ülkenin vatandaşı olması gerekir,
– Üniversite mezunu olması gerekir,
– Şayet ilgili, eğitimini Almanya içinde tamamlamamışsa, diploma denkliğinin sağlanması gerekir.
– Almanya’da bir şirketten iş teklifi alınması ve bu teklifin bir sözleşmeyle kanıtlaması gerekir.
– Ayrıca sözleşmede belirtilen ücret, yıllık alt sınırın üstünde olması gerekir.

Mavi Kart için aranan yıllık ücret alt sınırı ne kadar?

Mavi Kart’ının verilmesi için yıllık brüt maaş en az 53.600 Avro tutarında olmalıdır. Fen bilimi, matematik, mühendislik, doktorluk ve bilgisayar uzmanı gibi aranan mesleklerde, yıllık brüt maaşın en az 41.808 Avro tutarında olması gerekmektedir. Bu meblağlar, 2019 yılı için öngörülen meblağlar olup, her yıl yeniden belirlenmektedir.

Mavi Kartın bir süresi var mıdır?

Mavi Kartın geçerlilik süresi en fazla 4 yıldır. İş sözleşmesinin durumuna göre kişi 33 ay sonra süresiz yerleşme izni alabilir (bkz. İkamet Yasası‘nın 19.a maddesi 6. fıkrası).

Mavi Kart için dil şartı var mıdır?

Mavi Kartı için herhangi bir dil şartı yoktur. Ancak, B1 seviyesinde dil yeterliliğine sahip olunması durumunda 33 aylık bir çalışmadan sonra alınabilen sınırsız “yerleşme izni” süresi 21 aya düşmektedir.

Mavi Kartın aile bireyleri için hangi avantajları vardır?

Konuşmamızın başında Mavi Kartın, Almanya’da kapsamlı sosyo-ekonomik haklar sunduğunu ve sürekli ikametin yolunu açtığını belirtmiştik. Mavi Karta sahip kişilerin aile üyeleri bekleme süresi ve kısıtlama olmaksızın Almanya’da çalışabilirler.

Mavi Kart diğer AB üyesi ülkelerde de geçerli midir?

Eğer en az 18 aydan beri başka bir AB üyesi ülkenin Mavi Kartına sahipseniz Almanya’da da bir Mavi Kart edinebilirsiniz. Bu takdirde, Federal Almanya’ya girişinizden sonra bir ay zarfında bağlı bulunduğunuz Yabancılar Dairesi’ne başvurmanız gerekir.

Almanya için Mavi Kart başvurusu nasıl yapılıyor?

Mavi kart başvurusu için, F. Almanya’nın ülkemizdeki temsilciliklerine başvurmak gerekir. Bunun için önceden, F. Almanya temsilciliklerinin resmi olarak yetkilendirdiği iDATAkuruluşu üzerinden randevu alınmalıdır.

Aracı kurum sadece randevu için devreye girer. Randevu alındıktan sonra ilk önce bulunulan ülkedeki Alman Büyükelçiliği/Konsolosluğu’na çalışma vizesi için başvurulması gerekmektedir. Almanya’ya giriş yaptıktan sonra ise Mavi Kart almak için vize süresi sona ermeden önce bağlı bulunulan Yabancılar Dairesi’ne başvurmak gerekir.

 

ALMANYA GÖÇ YASASI NEDİR?

OECD verilerine göre dünyanın sanayide 2. Büyük yabancı uyruklu çalışanını istihdam eden Almanya, 2020 Mart ayında yasalaşması beklenen ‘Göç Yasası’ ile bu kez nitelikli iş gücü istihdamı için yeni bir göç hareketine kapılarını açmaya hazırlanıyor. Lise mezunlarını da kapsayan kalifiye eleman alımını 2020 için planlayan Almanya dil bilme zorunluluğu getirmiyor. 

Ekonomisindeki büyüme ve nüfusundaki yaşlanma nedeniyle Almanya’nın nitelikli iş gücü açığı her geçen gün artıyor. Tarihi dönüm noktası olarak tanımlanan ve kamuoyunda ‘Göç Yasası’ olarak bilinen yeni yasa Almanya’nın kontrollü ve düzenli bir şekilde uzman işgücü ihtiyacını karşılamayı hedefliyor.

Alman iş dünyası yeni yasaya olumlu bakıyor. Çünkü kalifiye eleman açığından dolayı Alman ekonomisinin yılda yaklaşık 30 Milyar Avro kayba uğradığını ifade ediyorlar. Almanya Federal Çalışma Bakanı Hubertus Heil’de ’Ülkemizin ekonomik açıdan büyümesini istiyorsak başka ülkelerden kalifiye eleman çağırmak dışında bir olanak kalmadı’ diyerek yeni göç zorunludur mesajını veriyor.

Tam ismi “Vasıflı Çalışanların (Yurtiçine) Göçü  Yasası” olan yasadaki en önemli yenilikler:

 

Mavi kart kapsamındaki akademik mesleklerle bu kapsamda olmayan nitelikli diplomalı meslekler bütüncül bir şekilde ele alınacak.

Mavi kart kapsamındaki akademik işler içerisinde yer almayan ama  vasıflı/nitelikli mesleklerde, Almanya’da geçerli diploması olan (üniversite mezunu olması şart değil) kişiler bir iş sözleşmesiyle başvurması durumunda artık öncelik şartı aranmadan oturma ve çalışma izni alabilecek. (Öncelik şartı iç piyasada o işi icra edecek kişiler ile AB içerisindeki kişilere tanınan önceliği ifade ediyor.) (Kanunda madde 18a’da düzenlenmiş, dil şartı yok!)

yukarıda bahsettiğim kişiler 4 yıl çalışma ve oturumdan sonra B1 seviyesinde Almancası varsa süresiz oturma izni alabilecek.

Gene aynı kişilerden yeterli Almancası olan ve geçimini temin edebilecek geliri olanlar 6 ay süreyle Almanya’da iş arayabilecek

Ayrıca bu kişilere mesleklerini Almanya’da tanıtma (denklik) işlemlerini yapabilmeleri için daha kolay ve hızlı bir şekilde oturma izni verilecek.

ALMANYA’DA GÖÇ YASASI’NDAN HANGİ MESLEKLER ÖNCELİKLE FAYDALANACAK?

1.Yazılım Geliştirici ve programcı

2.Elektronik Mühendisi, elektrikçi,elektrik teknisyeni

3.Hasta ve Yaşlı Bakıcı

4.IT Danışmanı, IT Analisti

5.İktisatçı, İşletmeci

6.Müşteri Temsilcisi, müşteri danışmanı, hesap yöneticisi

7.Üretimde ara eleman

8.Satış uzmanı, satış asistanı

9.Satış Müdürü, Ürün sorumlusu

10.Mimar, İnşaat Mühendisi